13-03-12

Openbaar Ministerie in België: 'hoogste hoeder van de openbare orde'

 

Justice.symbol.jpgOpenbaar Ministerie in België

Het Openbaar Ministerie of parket maakt deel uit van de rechterlijke macht. Traditioneel is het Openbaar Ministerie de hoogste hoeder van de openbare orde.

----

Taakomschrijving

Het O.M., ook wel het parket genoemd, treedt in de rechtspraktijk op in naam van de Natie als vervolgende partij of als behoeder van de Wet in burgerlijke zaken. Enkele veelgebruikte termen voor Openbaar Ministerie zijn: parketmagistraat, substituut, (staande) magistratuur, procureur des Konings.

Taken zoals omschreven door de Wet Franchimont van 12 maart 1998:

In strafzaken heeft het de leiding van het onderzoek en beslist over het al dan niet instellen van de strafvordering.

Het is verantwoordelijk voor de bewijsvoering en het zorgt voor de tenuitvoerlegging van het vonnis wanneer de rechter uitspraak heeft gedaan.

Het Openbaar Ministerie is ook verantwoordelijk voor de buitengerechtelijke afhandeling (minnelijke schikking, bemiddeling).

De bevoegdheden van het Openbaar Ministerie worden beschreven in de artikels 137 tot en met 156 van het Gerechtelijk Wetboek.

Naast in strafzaken, treedt het Openbaar Ministerie ook op in burgerlijke en handelszaken en zaken voor de arbeidsgerechten wanneer de wet het voorschrijft of haar optreden wordt gevorderd.

---

Statuut

Leden van het Openbaar Ministerie worden door de Koning benoemd én afgezet.

De korpsoversten van het parket (procureur des Konings, procureur-generaal) worden in hun functie aangewezen volgens een mandatensysteem: zij worden slechts voor beperkte duur aangewezen.

Er is hiërarchische verantwoordingsplicht voor de parketmagistraten, maar dit is beperkt tot de schriftelijke bevelen van de overste. Dit is vooral het geval tijdens het vooronderzoek, waar alles schriftelijk dient te gebeuren, maar tijdens de terechtzitting kan er vrij worden gevorderd.

Het Openbaar Ministerie is één en ondeelbaar. De magistraten treden op in naam van hun ambt, en niet in eigen naam.

----

Samenstelling

Het O.M. is samengesteld uit

- de parketten-generaal (bij de hoven van beroep)

Bij elk hof van beroep is er een procureur-generaal, die wordt bijgestaan door advocaten-generaal en substituten procureur-generaal

De vijf procureurs-generaal vormen samen het College van Procureurs-generaal, dewelke het beleid uitstippelt. Dit College wordt geadviseerd door de Raad van procureurs des Konings en de raad van arbeidsauditeurs. De politiek verantwoordelijke is de Minister van Justitie.

- parket-generaal bij het Hof van Cassatie

Bij het Hof van Cassatie is eveneens een parket ingericht, onder leiding van een Procureur-generaal bij het Hof van Cassatie.

- de (lokale) parketten

Op het niveau van de arrondissementen is het Openbaar Ministerie georganiseerd in parketten

Aan het hoofd staat de Procureur des Konings, bijgestaan door zijn substituten

- het federaal parket

Sinds 01 mei 2002 bestaat er een federale procureur, bijgestaan door federale magistraten

De federale procureur zijn statuut "zweeft" ergens tussen de procureur-generaal en procureur des Konings

- de auditoraten-generaal

De parketten ingericht bij de arbeidsrechtbanken en -hoven.

----

Procedure in strafzaken

- Instroom

De criminele feiten dienen bij het Openbaar Ministerie te worden aangemeld. Meestal gebeurt dit door een verbalisant, maar dit kan eveneens rechtstreeks door middel van een klacht door een burger gebeuren. Deze feiten worden dan ofwel zelf nader opgespoord en behandeld middels een vooronderzoek ofwel middels een gerechtelijk onderzoek door een onderzoeksrechter.

- Opsporingsonderzoek

Het opsporingsonderzoek is het geheel van handelingen die ertoe strekken de misdrijven, daden en bewijzen op te sporen en de gegevens te verzamelen die bruikbaar zijn voor de uitoefening van de strafvordering. Het opsporingsonderzoek wordt geleid door een procureur/arbeidsauditeur. Nadien kan deze de verdachte rechtstreeks voor de strafrechter brengen.

Het Openbaar Ministerie kan verschillende beslissingen hierbij nemen. Dat betekent hetzij:

de zaak seponeren,

een minnelijke schikking voorstellen,

een bemiddeling in strafzaken aanbieden of

overgaan tot dagvaarden.

(Sinds 2007 kan de Arbeidsauditeur ook een burgerlijke vordering instellen om het misdrijf te laten vaststellen.)

- Seponeren

Seponeren houdt in dat het Openbaar Ministerie geen daadwerkelijke vervolging voor de strafrechter instelt. Dit kan meerdere redenen hebben: - de zaak is te weinig belangrijk; - de schuld is niet of onvoldoende bewezen; - de dader kan niet worden geïdentificeerd; - de zaak is verjaard; ... Kortom er zijn goede redenen voorhanden zodat de procureur/arbeidsauditeur het niet opportuun acht de zaak daadwerkelijk voor de strafrechter te brengen. Sinds de Wet Franchimont moet het seponeren gemotiveerd zijn. Het dossier kan binnen de verjaringstermijn bovendien nog opnieuw geopend worden nadat de verdachte een nieuw misdrijf heeft gepleegd. In sommige domeinen, zoals het sociaal recht, bestaan er administratieve geldboeten die kunnen opgelegd worden, wanneer een zaak geseponeerd wordt.

- Bemiddeling in strafzaken

De bemiddeling in strafzaken is een bemiddeling tussen dader en slachtoffer over het herstel van de aangerichte schade. Dit is enkel mogelijk indien het Openbaar Ministerie van oordeel is dat het feit een gevangenisstraf zou krijgen van minder dan 2 jaar.

- Dagvaarden

Dagvaarden betekent dat het Openbaar Ministerie de verdachte voor de rechtbank roept. Het O.M. heeft de zaak voldoende duidelijk bevonden en meent dat de verdachte als dader vervolgd en gestraft dient te worden. De dagvaarding gebeurt bij gerechtsdeurwaardersexploot met minstens de identiteit van de gedagvaarde, rechtsmacht die zal oordelen, waar en wanneer dit zal gebeuren en de kwalificatie van het misdrijf.

Er zijn drie soorten:

rechtstreekse dagvaarding

snelrecht zonder vrijheidsberoving (ook nog: oproeping bij proces-verbaal)

snelrecht met vrijheidsberoving (ook nog: oproeping met onmiddellijke verschijning)

- Gerechtelijk onderzoek door de onderzoeksrechter

Oordeelt de procureur/arbeidsauditeur dat het gaat om ernstige strafbare feiten of verwacht hij een minder eenvoudig onderzoek, dan vordert hij een onderzoeksrechter. Er wordt dan een gerechtelijk onderzoek gevoerd. Na afronding van dit onderzoek, deelt de onderzoeksrechter het dossier aan de procureur/arbeidsauditeur mede voor eindvordering/slotvordering (cf. dagvaarding). De raadkamer beslist daarna of de verdachte verwezen wordt naar de correctionele rechtbank. De verdachte kan dan voor de strafrechter gedagvaard worden. Bij misdaden gebeurt de verwijzing naar het hof van assisen door de kamer van inbeschuldigingstelling.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Openbaar_Ministerie_in_België